Diepgevoelde verschillen in uw gemeente?
U wilt deze spanningen niet langer laten modderen?
U zoekt een aanpak om de veenbrand aan te pakken?
Bekijk onze werkwijze hieronder.
Neem contact met ons op via info@stillare.com
Artikel: Utrecht bindt strijd aan tegen buitenlandse inmenging
22 juli 2026 – Binnenlands Bestuur nummer 13
De gemeente Utrecht voert twee jaar na de rellen in Den Haag in het geheim gesprekken met een groep Eritreeërs die hierbij betrokken waren. Volgens de gemeente zijn de rellen tussen Eritreeërs in Nederland te lang als een openbaar ordeprobleem benaderd. ‘We hebben het hier over ongewenste buitenlandse inmenging.’
Op 17 februari 2024 gaat aan de Fruitweg in Den Haag de vlam in de pan. Honderden tegenstanders van het dictatoriale regime in Eritrea komen in opstand tegen een feest dat door voorstanders van het Eritrese regime is georganiseerd.
History Works!
Handelingsperspectief bij complex conflict / diepgevoelde spanningen
Spanningen in uw gemeente, wat kunnen we er mee?
Er zijn spanningen in uw gemeente. Serieuze spanningen tussen groepen mensen met een verschillende etnische of religieuze achtergrond of groepen met dezelfde etnische achtergrond maar verschillende beelden van de werkelijkheid. Doorgaans is er weinig tot geen uitzicht op een oplossing.
Wat te doen?
Een voorbeeld: Israël-Palestina conflict
Met regelmaat vlamt het Israël-Palestina conflict op. We zien in deze periodes de effecten daarvan duidelijk terug in de Nederlandse gemeenten. Ook als Israël en Palestina wat minder expliciet in het nieuws zijn, voedt het conflict het wantrouwen tussen groepen. Hierom zal dit conflict een blijvende bron van onvrede en onrust zijn. Bestuurders zouden kunnen inzetten op de vermindering van het polariserende gevolg van het conflict door in te zetten op een duurzaam effect.
Duurzame effecten zijn echter niet makkelijk te bereiken. Vandaar dat Agnes Dinkelman (Stillare) haar toevlucht neemt tot methoden die zij in barre tijden in Irak en Zimbabwe heeft ontwikkeld.
Malcontent en Dinkelman
Peter Malcontent (Universiteit Utrecht) en Agnes Dinkelman (Stillare) hebben kennis en ervaring bij elkaar gebracht voor een werkwijze die handelingsverlegenheid rond complexe conflicten (geworteld in het verleden) voor een belangrijk deel kan opheffen.
Dinkelman werkte als mediator in verschillende Afrikaanse, Koerdische en Arabische gebieden. Ze werd als mediator al vroeg in haar loopbaan geconfronteerd met het feit dat sociale hygiëne (er is plaats voor het verhaal van iedereen) belangrijk is voor de voortgang van een gesprek maar de meeste complexe conflicten niet weet te beslechten. Deelnemers voelen zich gehoord als individu (door de alertheid op sociale hygiëne) maar zijn onvoldoende tot collectieve erkenning (als volk, als groep) gekomen. Als deelnemers aan het gesprek hun historisch perspectief en besef van wederzijdse afhankelijkheid kunnen vergroten, kan de hitte in het conflict duurzaam bekoelen en kan erkenning duurzaam worden. In betrekkelijke rust kan dan worden nagedacht hoe deelnemers hun gezamenlijke toekomst voor zich zien.
History Works! werkt met een vaste vragenset. Zie onderaan deze pagina.
Malcontent is in staat vanuit de historie de feiten op een rij te zetten. Hij is als historicus verbonden aan de Universiteit Utrecht. Hij doet onderzoek naar en verzorgt onderwijs over het Israëlisch-Palestijnse conflict op basis van een multidimensionale benadering. Malcontent helpt de deelnemers in de Israël-Palestina casus om de verschillende percepties van de geschiedenis in een context te plaatsen.
Het grotere plaatje
In Nederlandse gemeenten komen met enige regelmaat conflicten tot uiting die niet per se een oorsprong hebben in het hier en nu. Denk aan de gewelddadigheden rond de wedstrijd Ajax – Maccabi Amsterdam in november 2024, denk aan de Eritrese rellen in Den Haag in februari 2024, denk aan de spanningen tussen groepen Nederlanders met en zonder migratieachtergrond en denk aan de diepgevoelde verschillen binnen de Syrische groep die in de toekomst aandacht zou kunnen opeisen.
Veerkracht en weerbaarheid
Onder druk van grote maatschappelijke problematiek als armoede, woningnood, jeugdproblematiek en migratie is het belangrijk dat een bevolking veerkrachtig is en op elkaar terug durft te vallen in tijden van nood. Onderling wantrouwen maakt veel kapot. Werken aan gevoelens van onderling respect, begrip en vertrouwen kan veerkracht en weerbaarheid terugbrengen.
Respectvol
Gemeenten proberen in hun communicatie rond conflictueuze situaties zoveel mogelijk te voorkomen dat ze partij kiezen en zetten doorgaans in op beheersbaarheid van de situatie. Incidenteel worden bijeenkomsten geïnitieerd waarin contact en uitwisseling tussen personen uit de verschillende groepen wordt gestimuleerd. Soms onder begeleiding van personen die onderdeel zijn van de strijdende partijen. Vaak wordt ingezet op een respectvol gesprek. Sociale hygiëne, waarin voor het perspectief van iedereen ruimte wordt gemaakt, is, zoals gezegd, niet voldoende om het verschil te maken. Ook als er oor is voor alle betrokkenen komt men in het proces maar matig verder.
Waardering en vervolg
We horen van verschillende bronnen dat gesprekken op scholen en elders in gemeenten zeer worden gewaardeerd. Een vervolg, een verdieping zou gewenst zijn. Doorgaans breekt echter een onderliggende strategie, een methode van werken die duurzaam het verschil kan maken. Daardoor blijft een vervolgstap veelal uit. Het ingezette proces stokt.
History Works!
Dinkelman ontwikkelde een methode van conflicthantering (History Works!) waarin de perceptie op geschiedenis centraal staat. Religieuze geschriften, overleveringen die via families worden doorgegeven, politieke gebeurtenissen, ontwikkeling van wet- en regelgeving, beeldmateriaal, journalistiek werk en herinneringen en ervaringen van de deelnemers zelf worden verzameld en staan centraal in de gesprekken. Gezamenlijk maakt de groep een beeld van de situatie.
De groep deelnemers brengt zo veel mogelijk zelf het materiaal in. Zo zorgen zij zelf (met familie, vriendengroep, religieuze leider of anderen) dat hun perceptie op de geschiedenis en hun beeld van de werkelijkheid is gedekt. Het materiaal wordt zoveel als mogelijk in het midden van de werkruimte gelegd, op volgorde en overzichtelijk voor iedereen. Digitale materialen worden door een fysiek symbool vertegenwoordigd.
Het ingebrachte materiaal en de 10 vragen van History Works! stuwen het gesprek voort. Zo beweegt de groep van toen naar nu en ontstaat een breder perspectief en een breder bewustzijn voor alle deelnemers.
Begeleiding
Agnes Dinkelman en Peter Malcontent kunnen een aantal gesprekken in uw gemeente voorzitten. We kunnen ook een aantal mensen trainen om de begeleiding op zich te nemen. Een mengvorm is uiteraard ook mogelijk. Natuurlijk werken we graag samen met personen die eerder gesprekken tussen de groepen hebben begeleid.
De rol van begeleider vraagt veel. Dus we hebben uw beste mensen nodig. Het vergt van de begeleiders voorbereiding, commitment en ervaring met complexiteit. Zij zullen ruim op de hoogte moeten zijn van de aard van het conflict, van de verschillende perspectieven en percepties. Zo zijn ze in staat om deelnemers bij te staan in het over het voetlicht brengen van hun verhaal. Zo zijn ze in staat om het proces met al zijn valkuilen verder te brengen.
De gesprekken kunnen onderdeel zijn binnen leefbaarheids- en weerbaarheidstrajecten.
Andere spanningen
Ook in andere diepgevoelde conflicten is History Works! een geschikte methode. Denk aan spanning en conflict tussen moslims en niet-moslims, binnen Eritrese of Syrische groepen, of verschillende (etnische) groepen in wijken.
OMO/University College of Dublin
Het Ondersteuningsnetwerk Maatschappelijk Ongenoegen (OMO) van het miniserie van BZK heeft History Works! opgenomen in de Handreiking “In gesprek met inwoners daar waar het schuurt”.
Ook internationaal wordt History Works! als een beproefde methode gezien. De methode is daarom ook opgenomen in de Conflict Resolution Toolbox van het University College of Dublin.
Contact
Neem contact op als u een werkconferentie wilt beleggen waarin we overheid en professionele partners meenemen in de werkwijze en de mogelijke toepassingen.
Neem eveneens contact op als u in gesprek wilt over training van professionele partners uit uw gemeente.
+31 (0)6 36168643
De 10 vragen van History Works!
Complexe publieke conflicthantering
De 10 vragen van History Works!
Verzamel met behulp van de deelnemers, alle mogelijke bronnen over de geschiedenis van het conflict (religieuze geschriften, overleveringen die via families worden doorgegeven, politieke gebeurtenissen, ontwikkeling van wet- en regelgeving, beeldmateriaal, journalistiek werk en herinneringen en ervaringen van de deelnemers zelf). Zorg dat de inbrengers tevreden zijn over de inbreng omdat het in hun visie de geschiedenis dekt.
Leg het materiaal zichtbaar in het midden van de ruimte waar je werkt. Digitaal materiaal wordt met een fysiek symbool vertegenwoordigd. Leg het materiaal op tijdsvolgorde.
Het antwoord op vraag 1 kan ver terug in de geschiedenis liggen.
Schroom niet. Begin daar.1. Wat beschouwen we als het begin van onze situatie?
Ga op reis van de vroegste bron naar het moment van nu. Zorg dat alle narratieven ruimt vertegenwoordigd zijn op deze reis door de geschiedenis. Naarmate de reis dichter bij de huidige tijd komt zullen de deelnemers in staat zijn hun persoonlijke verhalen, perceptie en perspectieven te delen.
Zorg dat iedereen aan het woord komt.
Zorg dat elk perspectief wordt gehoord en door deelnemers worden begrepen.2. Wat gebeurde er?
3. Hoe is er gehandeld / Hoe heeft u gehandeld?
4. Is dat een begrijpelijke reactie?
5. Waarom wel/niet?
6. Is het een wenselijke reactie?
7. Waarom wel/niet?
8. Wat waren de gevolgen?
9. Wat waren reacties van andere betrokkenen?Herhaal vraag 2 tot en met 9 zo vaak als nodig.
Deze werkwijze brengt de groep via een gezamenlijk geconstrueerd verleden naar een gezamenlijk geconstrueerd heden. Consensus over het heden, met alle verschillen in beeld, maakt een gezamenlijke zoektocht mogelijk, waarin alle geluiden er mogen zijn.10. Wat staat ons dan nu te doen?
Verken, maak scenario’s, combineer, stel voor, weeg, kies, probeer uit, reflecteer, stel bij.
Dinkelman 2010